Er zijn heel wat openbare basisscholen die Regenboog heten. Dat geldt ook voor kinderdagverblijven. Of deze graag in hun logo gebruiken. K3 heeft de regenboog zo ongeveer tot handelsmerk verheven. Vooral kinderen zijn er gek op. Logisch. Al die prachtige kleuren bij elkaar!

Voor christenen heeft de regenboog een extra bijzondere betekenis. In Genesis lezen we hoe God na de zondvloed een verbond sluit met Noach. Nooit meer zal een allesvernietigende vloed de aarde treffen. De regenboog wordt het zichtbare teken van die belofte.

Via de lokale krant 'De Bunschoter' reageer ik vandaag op de discussie die via de krant ontstond rond de doop. Hierbij mijn bijdrage aan dit gesprek. Dit artikel is ook in de krant van vandaag te lezen.

De afgelopen twee vrijdagen ging het in deze krant over de kinderdoop. Eerst schreef Chris van Zwol waarom de kinderdoop sterke Bijbelse papieren heeft. Een week later volgde een kritische reactie van Julian Heek. Op 6 september schreef ik op larrykoelewijn.nl de blog Onze doopvisie, Gods waarheid? Het vraagteken was bewust. Gods waarheid staat vast, onze uitleg niet altijd. Vorige week las ik ook Kinderdoop? Een alternatieve benadering van Paul Voorberg. Dat hielp mij scherper te zien van wie in de doop het initiatief uitgaat.

De kracht van de samenhang

Chris zette verschillende Bijbelse lijnen naast elkaar. Terecht, want de kinderdoop hangt niet aan één tekst waarin letterlijk staat dat baby’s gedoopt moeten worden. Zo’n tekst is er niet. De kracht zit voor mij in de samenhang van Gods beloften aan gelovigen en hun kinderen, hun plaats binnen Gods volk en genade die aan ons antwoord voorafgaat.

Daar hoort ook de verbondslijn bij.

In Handelingen 2:39 staat „Voor u geldt deze belofte, evenals voor uw kinderen.” Dat bewijst de kinderdoop niet, maar de kinderen verdwijnen bij Pinksteren ook niet uit beeld.

Daar hoort ook de verbondslijn bij. De Bijbel noemt de doop nergens letterlijk „het verbondsteken”. Binnen de gereformeerde traditie wordt die conclusie getrokken uit de eenheid van Oude en Nieuwe Testament. God verbindt zich aan gelovigen en hun kinderen. De besnijdenis als teken verdwijnt, maar niet Gods omgang met zijn volk. Daarom zien zij de doop als teken dat daarbij hoort.

Waarom wachten?

Daar ligt voor mij de belangrijkste vraag. In de kritische reactie op Chris wordt expliciet gezegd dat kinderen er helemaal bij horen. Dan verschuift de discussie. Als kinderen bij de geloofsgemeenschap horen en onder Gods beloften leven, waarom moet de doop dan wachten totdat zij zelf hun geloof kunnen verwoorden?

Dat zegt nog niet wat het juiste doopmoment is...

In het Nieuwe Testament komt vaak eerst geloof en daarna doop, vrijwel steeds in een zendingssituatie. Mensen horen het evangelie, geloven en worden gedoopt. Dat zegt nog niet wat het juiste doopmoment is voor een kind dat vanaf zijn geboorte in een christelijk gezin en binnen de gemeente opgroeit. Het Nieuwe Testament beschrijft geen letterlijke kinderdoop, maar ook nergens het hedendaagse model waarin zo’n kind later na een persoonlijke geloofsbelijdenis wordt gedoopt. Ook dat doopmoment kan dus niet eenvoudig uit een nieuwtestamentisch voorbeeld worden afgelezen.

God spreekt eerst

Dan komt voor mij de diepere vraag wat de doop eigenlijk zegt. Voorberg hielp mij scherper te zien waar het verschil zit. Ook Chris wees daar al op. Is de doop in de eerste plaats mijn antwoord aan Gods roepstem? Ik ben christelijk opgevoed, maar ik geloof nu zelf en daarom laat ik mij dopen? Of is de doop allereerst Gods teken bij zijn belofte, waarop een mens in geloof leert antwoorden?

Gods spreken gaat vooraf.

Persoonlijk geloof, bekering en navolging doen er wezenlijk toe. De kinderdoop maakt dat niet overbodig. Maar Gods genade begint niet pas wanneer een mens in staat is daarop een passend antwoord te formuleren.

Juist daarin zie ik de rijkdom van de kinderdoop. Een kind kan nog niets uitleggen, belijden of presteren. Gods spreken gaat vooraf. Het antwoord mag groeien. Dat doet naar mijn idee meer recht aan de doorgaande lijn van de Bijbel dan het idee dat het teken moet wachten totdat het geloof persoonlijk kan worden verwoord.

Ook bij wie als kind is gedoopt en later een bekeringsmoment beleeft, kan het verlangen ontstaan om opnieuw gedoopt te worden. Maar begint God daar pas, of wordt zichtbaar wat Hij al eerder deed? „Nu geloof ik echt” zegt veel over iemands eigen beleving en antwoord, maar niet dat God daarvoor afwezig was. Als Hij niet loslaat wat zijn hand begon, is een nieuwe doop voor mij niet nodig. Het verlangen begrijpelijk? Ja. Noodzakelijk? Nee. Niet ons sterkste geloofsmoment staat aan het begin, maar Gods trouw.

De eerste christenen

Ook de vroege kerk is niet onbelangrijk. Rond het jaar 200 blijkt kinderdoop al bekend en niet veel later gaat de discussie zelfs over hoe snel na de geboorte gedoopt moet worden. Dat is eeuwen vóór de christelijke staatskerk. Het beeld dat kinderdoop pas veel later door de kerk is bedacht, past daar moeilijk bij.

...en geloof antwoordt daarop.

De vroege kerkgeschiedenis laat ook zien dat men niet aan één doopvorm vastzat. Als de gewenste manier niet mogelijk was, mocht water over het hoofd worden gegoten. Onderdompeling vind ik zelf mooier, maar één doopvorm blijkt dus geen absolute voorwaarde.

Voor mij blijft daarom vooral dit overeind. Kinderen horen erbij. Gods belofte gaat vooraf en geloof antwoordt daarop. De doop is niet alleen iets wat wij over ons geloof zeggen, maar ook een teken waarin Gods spreken vooropstaat. Waarom moet het teken dan wachten?

Overtuigd, maar wel bescheiden

Dit gesprek zou verkeerd eindigen wanneer we elkaar gaan beoordelen op gehoorzaamheid. Christenen die kiezen voor geloofsdoop zijn mijn broers en zussen in Christus. Hun verlangen om de Bijbel serieus te nemen verdient respect. Dat geldt ook andersom. Wie zijn kinderen laat dopen meent juist recht te doen aan Gods handelen met gelovigen en hun kinderen.

...dat we elkaar niet wegzetten als minder Bijbels...

Daarom past het woord „ongehoorzaamheid” hier niet. We lezen dezelfde Bijbel en kunnen, juist omdat we haar serieus nemen, verschillend uitkomen. Dat vraagt bescheidenheid en het besef dat ons kennen beperkt is. Gods genade is gelukkig ruimer dan onze nauwkeurigheid in het doorgronden van iedere Bijbeltekst.

Met open vizier lezen betekent niet dat beide visies even sterk moeten zijn. Mijn overtuiging is dat de kinderdoop sterkere Bijbelse papieren heeft. Maar het betekent óók dat we elkaar niet wegzetten als minder Bijbels, minder gelovig of ongehoorzaam.

Dat zou in het doopdebat al winst zijn.

Ik loop al een tijdje rond met het idee om eens iets over de doop te schrijven. Het is zo’n onderwerp dat af en toe weer boven komt drijven. Dan lees ik er iets over, verdiep ik me er opnieuw in en denk ik hier moet ik nog eens wat mee. Vervolgens verdwijnt het weer naar de achtergrond.

Tot afgelopen weekend.

In de documentaire Kan ik dit nog geloven? onderzoekt Renzo Merbis kritische vragen over het christelijk geloof, zoals de betrouwbaarheid van de Bijbel en de verhouding tussen geloof en wetenschap. Hij spreekt daarvoor met filosofen, archeologen en wetenschappers. Volgens Merbis hoort het stellen van moeilijke vragen bij een serieus geloof.

Aan het begin kwam een man aan het woord die ooit geloofde. Een van de redenen waarom hij uiteindelijk afhaakte, was de eindeloze hoeveelheid interpretaties van de Bijbel. Iedereen leest hetzelfde boek en toch komt iedereen tot andere conclusies. Vervolgens worden die conclusies met grote stelligheid gepresenteerd als de waarheid van God.

Ik begreep hem. Misschien wel meer dan mij lief is.

Mijn liefde voor radio begon al toen ik als jochie van een jaar of tien, twaalf op zolder plaatjes aan het draaien was. Geen luisteraars, wel een fascinatie. Het idee dat je zelf een zender kon hebben en bepalen wat mensen zouden horen, leek me te gek. In die tijd was er maar één optie als je het serieus wilde. Een piratenzender beginnen. Die stap heb ik nooit gezet. In 1994 belandde ik wel bij de Lokale Omroep Spakenburg, die ooit als piraat is begonnen. De LOS is enkele jaren geleden opgegaan in de streekomroep Eemland1. Daar ben ik nog steeds actief als vrijwilliger. M’n werk heb ik er nooit van gemaakt, maar in de loop der jaren is het radiomaken wel meer geworden dan alleen een programma presenteren.

Er zijn momenten dat je je afvraagt waarom niet veel meer christenen een spontane allergische reactie krijgen. Uitgerekend in de week voorafgaand aan Pasen, wanneer de kerk stilstaat bij het lijden en sterven, en op Paasmorgen bij de opstanding van Jezus Christus, wordt in het Witte Huis een president bejubeld en vergeleken met Jezus. Door een evangeliste notabene. Paula White-Cain. Niet letterlijk voorgesteld als een tweede messias natuurlijk, maar wel zó, dat het gevaarlijk dichtbij komt. De vergelijkingen die werden wel gemaakt. Verraad. Arrestatie. Valse beschuldigingen. Overwinning. Opstandingstaal. Dan voel ik wel aan dat hier iets niet klopt. Sterker nog, voor mij schuurt dit niet alleen, maar gaat het een fundamentele grens over.

Een beladen onderwerp. Moet ik me hieraan branden? En voegt mijn mening iets toe aan een verhitte discussie die al jaren speelt? Ik ga hier de oplossing niet geven. Hoe zou ik dat kunnen. Nee, ik wil vragen stellen. Je meenemen in mijn gedachten. Want dit onderwerp is te groot voor makkelijke antwoorden en te belangrijk om alleen maar mee te schreeuwen met je eigen kamp.

Links en rechts. Dat lijken de twee smaken, zeker op dit thema. Karikatuur-alert! Links wil iedereen binnenhalen, want iedereen is welkom. Liefst vanuit alle windstreken, want diversiteit is het woord. Rechts wil alle grenzen dicht, het liefst niemand meer binnenlaten. Nog beter, wie er al zit: eruit! Oké, Oekraïners nog even dan, maar niet te lang, want het kost wel geld. En wij betalen al genoeg belasting. Gelukszoekers moeten we mijden. Klaar. Duidelijk. Maar ook wel makkelijk praten. Ik geloof niet dat het merendeel van de Nederlanders zich echt in die uitersten herkent. 

Het zijn de donkere dagen voor Kerst. Dat zeggen we elk jaar en het klopt ook. De dagen zijn kort, de avonden lang, en ergens voelen veel mensen dat ook vanbinnen. Tegelijk doen we er van alles aan om het lichter te maken. Lampjes in tuinen en bomen. Kaarsen op tafel. Muziek op de radio die we al herkennen voordat het nummer echt begint. Mariah Carey, Wham, Chris Rea en noem maar op. Het is gezellig. En dat is goed. We zoeken warmte. Nabijheid. Iets wat het donker doorbreekt.

Ik heb getwijfeld of ik hier wel over moest schrijven. Ik ben zelf lid van de NGK, een ander kerkverband. Tegelijk heb ik naaste familie in de Christelijke Gereformeerde Kerken, de CGK. Ik hoor de geluiden en lees er veel over. Het raakt me omdat een kerkscheuring nooit alleen het probleem van de ander is. Het raakt de kerk van Jezus Christus als geheel.

In mijn vorige artikel schreef ik waarom ik vind dat we de dwaalleraar-kaart te snel trekken. Want een zoeker is niet zomaar een dwaalleraar. In dit stuk wil ik een inhoudelijke blik werpen op dat wat David de Vos geschreven heeft, maar meer nog de vraag: Waar sta ik zelf eigenlijk? Wat herken ik, wat waardeer ik, en waar kan ik niet met hem mee. Oftewel, wat zegt en schrijft David en wat maakt dat bij mij los?

Soms vraag ik me af hoe snel we elkaar eigenlijk kwijtraken in de kerk. Eén afwijkende gedachte, één andere manier van kijken naar bekende Bijbelteksten en er staat meteen een waarschuwingsbordje bij je naam. Het gaat razendsnel. De laatste week zie ik dat gebeuren bij David de Vos. En eerlijk gezegd: het maakt me verdrietig. Niet omdat ik alles deel wat hij ontdekt. Maar omdat ik zijn zoektocht herken. Omdat ik zijn oprechtheid zie. En omdat ik snap wat het je kan kosten om eerlijk te zijn over een geloof dat niet meer past in de oude vormen.

De afgelopen periode bleef ik terugkeren bij dezelfde vraag: hoe ver reikt Gods genade als het gaat om oordeel en redding? In mijn zoektocht kwam ik onlangs uit bij een preek van Henk van Zon met de titel ‘Voor de troon in de hemel, maar niet gered’. Als je die boodschap niet hebt meegekregen, is dat voor het lezen van dit stuk geen probleem, want het gaat vooral over wat het in mij losmaakte. Het was een trigger om me opnieuw af te vragen wat ik geloof en hoop over oordeel en rechtvaardigheid. Ik wil hiermee een – inmiddels – vierluik over dit onderwerp afsluiten.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau kwam met een zorgwekkende conclusie: een meerderheid van de Nederlanders – 59 procent – vindt dat het de verkeerde kant op gaat met ons land. Veel mensen voelen zich machteloos en gefrustreerd over de politiek. Ze hebben het idee dat ze weinig invloed hebben, dat er te veel wordt gepraat en te weinig wordt opgelost. Mensen hopen dat een nieuw kabinet beter zal samenwerken en eindelijk met maatregelen komt die verschil maken. Tegelijkertijd zijn Nederlanders opvallend positiever over hun eigen leven: 93 procent geeft dat een voldoende. We doen het dus persoonlijk best aardig, maar gezamenlijk lijken we het kwijt te zijn.

Dit artikel schreef ik als reactie op twee stukken die eerder verschenen in onze lokale krant De Bunschoter. Onderstaande bijdrage staat in de editie van vrijdag 26 september. Heb je die eerdere artikelen niet gelezen? Geen probleem: in deze opiniebijdrage verwijs ik naar de belangrijkste punten en citeer ik wat relevant is.

Naar aanleiding van de verschenen artikelen in De Bunschoter over de hel wil ik graag een bijdrage leveren. Ik heb het boek Het einde van de hel van Reinier Sonneveld gelezen. Afgelopen voorjaar en zomer schreef ik er twee blogs over op mijn website www.larrykoelewijn.nl. Graag reageer ik op de artikelen in de krant.

“En hij liet mij een zuivere rivier zien, van het water des levens, helder als kristal, die uit de troon van God en van het Lam kwam. In het midden van haar straat en aan de ene en de andere zijde van de rivier bevond zich de Boom des levens, die twaalf vruchten voortbrengt – van maand tot maand geeft Hij Zijn vrucht. En de bladeren van de boom zijn tot genezing van de heidenvolken.” (Openbaring 22:1-2, HSV)

Mijn eerdere blog 'Hemelse Gerechtigheid?' riep uiteraard vragen op. Want hoe zit het dan met de uitverkiezing? Toch een fundamenteel onderdeel van het belijden van een gereformeerde kerk. Velen zullen wel herkennen dat er iets ongemakkelijks zit in dat begrip ‘uitverkiezing’. Vooral als het gebruikt wordt om onderscheid te maken tussen wie door God wordt gered en wie niet. In mijn eerdere blog stelde ik vragen bij het idee van een (vooraf bepaalde) eeuwige verwerping. Of de uitkomst van het oordeel werkelijk een oneindige straf kan zijn. Of Gods genade misschien verder reikt dan in onze traditie geleerd wordt. 

Mart Hoogkamer. Voor veel mensen is dat gewoon die sympathieke Hollandse zanger met een gouden strot die ‘Ik ga zwemmen’ tot een zomerse oorwurm maakte. Maar ineens zingt hij nu over Jezus. Niet als ‘dominee’, maar als levensliedzanger die terugblikt op zijn jeugd. En dat roept nogal wat reacties op.